Yakıt filtreleri


Yakıt sisteminde herhangi bir tıkanıklığa ve hasara sebebiyet verilmemesi için yakıtın çok iyi filtrelenmesi gerekir. Kötü filtrasyon, motor performansının düşmesi, yakıt tüketiminin artması, motoru çalıştırmada aksaklıklar ve motor ömrünün azalması gibi sorunlara sebep olur. Yakıt filtreleri, yakıt sistemlerinde ve motorlarda çok tehlikeli olan katı parçacıklardan yakıtın temizlenmesini sağlarlar.

Yakıt pompası, karbüratör, ve enjeksiyonlu motorlar, yakıtta olan yabancı parçacıklara karşı çok duyarlıdırlar. Bir litre yakıtta en fazla bir milimetreye kadar yabancı parçacıklar olabilir. Otomobillerin yakıt sistemlerine monte edilen filtreler, motorun verimliliğini artıracak ve motorda olan parçaların ömrünün uzamasını sağlayacak şekilde olmalıdır. Bu filtrelerin görevi katı parçacıkların yanı sıra, su, parafin ve organik maddelerin kalıntılarını da (yakıta karışan suda yaşayan bakterileri) temizlemektir. Yakıt filtrelerin verimliliği kullanılan yakıtın kalitesine ve motorun genel durumuna (aşınmasına) bağlıdır. Karbüratörlü motorlardaki yakıt filtreleri 8 mikrometre çapına kadar olan parçacıkları % 99 temizleyebilmektedir. Enjeksiyonlu motorlarda ise bu oran 2-3 mikrometre çapına kadar düşebilmektedir

Yakıt filtrelerinde kullanılan kağıdın gözenek büyüklüğü diğer filtrelere göre daha düşüktür. Bunun sebebi yakıt vizkositesinin yüksek olması ve yakıtın çok iyi filtrelenme ihtiyacıdır. Eğer kağıdın gözenek büyüklüğü gerekenden büyük olursa, çok küçük zerreli yabancı parçalar filtrelenmeyecek ve bu da yakıt sisteminde tıkanıklık veya başka bir hasara sebebiyet verecektir.
 
Filtreleme elemanının motor yakıt ihtiyacını karşılayabilecek filtreleme alanına sahip olması gerekir. Bu da filtre elemanının tasarımı esnasında motor spesifik değerlerinin dikkate alınması ile sağlanır. Kullanıldığı motora göre ; yine bazı yakıt filtrelerinde kirlilik sensörü montajı ve su tahliyesi için tahliye tapası bulunmaktadır.Yakıt filtrelerinde by-pass sistemi ve geri dönüş sistemine ihtiyaç duyulmadığı için kullanılmaz.

Yakıtın büyük oranda temizlenebilmesi ve filtre ömrünün uzaması çok aşamalı filtrelerle mümkün olabilmektedir. Yakıt sistemlerinde silindirlere giden tüm yakıt akarak filtrelerden geçtiği için temizlenir. Motorun deposundan yola çıkan yakıt en azından bir filtreden geçmektedir ama bazen bu filtrelerin üçe kadar çıktığı da olabilir.

Rafinerilerdeki yakıt doldurma, boşaltma ve nakliye sırasında kirlenir.Motorun verimini artırmak ve istenilen güçte çalışmasını sağlamak için yakıtın filtre edilmesi çok önemlidir. Filtrenin uzun süre değiştirilmediği durumlarda hem yakıt yeteri kadar süzülmeyecek, hem de motora yeterli yakıt gitmeyecektir. Bu da motordaki vuruntuların en büyük sebebidir.

Filtreler şu alt gruplara ayırılır;

Yardımcı filtreler : Bu filtreler genelde bir elek gibidirler. Onların görevi yakıttan büyük ve katı parçacıkları, karışmış pislik, organik atıklar ve suyu ayırmaktır.

Ön filtreler : Filtrasyon yapan kısmı özel geliştirilmiş ve örülmemiş malzemeden (dokudan) yapılmış olup, orta ölçekli katı parçacıkların temizlemesini sağlarlar.

Su ayırıcılar : Yakıt sisteminin ayrı elementleri olabileceği gibi filtrenin içinde de yer alabilirler. Yakıttan su ayırma kimyasal reaksiyonla ve sedimentasyonla yapılmaktadır.

 
Yapısına ve temizlenme yöntemlerine göre yakıt filtreleri üç gruba ayrılır:


Çizgisel filtreler : Karbüratörlü ve enjeksiyonlu arabalarda kullanılırlar. Dış kaplaması metal olup, iç filtrasyon kısmı kağıt pliselerinde oluşur. Bazılarının dış kısmı plastikten de yapılmış olabilir. Bu tip filtrelerin özelliği filtrasyon yüzeyinin çok büyük ebatlarda olmasıdır ve onlar bilhassa benzinli motorlarda kullanılırlar. Çağdaş dizel motorlarda da artık filtrasyon kısmı, bilhassa yüksek basınca dayanıklı kağıt pliselerinden yapılan filtreler kullanılmaktadır. Onların yüzeyi çok daha büyük olduğu için daha efektif filtrasyon sağlayabilmekte ve uzun süre kullanımdan sonra bile emme kabiliyetini koruyabilmektedirler.

Sökülebilir filtreler : Çoğunlukla iş makinelerinde kullanılmaktadırlar. Kullanma süresi dolduktan sonra dış ( metal) kısım muhafaza edilerek iç kısım değiştirilebilmektedir. Bu tip filtrelerin avantajları, oldukça ucuz olmaları ve kolay değiştirilebilmeleridir. Fakat unutulmamalıdır ki, bu değiştirmeler esnasında yakıt sistemine pislik girme ihtimali de mevcuttur.

Çevrilerek monte edilebilen filtreler : Onların yapısı yağ filtrelerine benzer ancak bu filtreler montaj zamanını asgariye indirmek için helezonla (helisle) sabitleştirilebilirler. Kullanılmış filtreler sökülerek yerine hemen yenisi takılabilir. Bu tip filtrelerin. genelde su ayırma kameraları da mevcuttur

Kullanıldığı yere göre yakıt filtreleri üçe ayrılırlar:
 
Benzin Filtresi : Bu tip filtrelerde tel veya kağıt filtre kullanılır.Tel filtre ,benzin deposu,benzin pompası ve karbüratörün benzin girişine takılır.Kağıt filtre ise benzin pompası ile karbüratör arasına yerleştirilir.Bu tip filtreler, benzin püskürtme sistemlerinde de kullanılır.

Mazot Filtresi : Dizel motorlarda genellikle kartuş türü filtreler kullanılır.Bu tip filtrelerin yapımında pamuk ipliği, az bükümlü pamuk ipliği, akordion şeklinde pliselenmiş kağıt, selüloz diskler, yün ipliğinden dokunmuş torba ile sık dokunmuş filtre torbası kullanılır.Dizel yakıtı temizlemek için öncelikle yüksek basınç pompasının giriş tarafına çok iyi bir filtre yerleştirilir. Ayrıca depo ile makine yada aktarma pompası ile yüksek basınç pompası arasına veya her iki tarafa birden filtre konulması gerekebilir.

Gaz (LPG) Filtresi : Son yıllarda LPG’li araçların artmasıyla birlikte kullanılmaya başlayan bir yakıt filtresidir.

İçlerinde kullanılan elemanların yapılışlarına göre filtreleri şu alt gruplara ayırabiliriz:

Metal elemanlı filtreler
Kağıt elyaflı filtreler
Keçe elyaflı filtreler
Tambur tipi filtreler
Bez elyaflı filtreler
Kil elyaflı filtreler
Pamuk elyaflı filtreler


Filtre Bakımı :

Filtrelere zamanında yapılacak uygun bakımlar yakıt sistemindeki parçaların arızalarını azaltır, uzun ömürlü olmalarını sağlar. Bütün bakım işlemleri için makine üreticisi firmaların bakım talimatlarına uymak gerekir. İstenilen periyotlarda filtre kabının alt noktasındaki tapadan temizleme işlemi yapılır. Filtre elemanı veya elemanları temizlenir, değiştirilir. Sistemdeki fazla sudan dolayı bazı hallerde metal olmayan filtre elemanı şişer ve filtre uygun yakıt geçişine izin vermez, motor çekişi düşer. Bu durum anlaşıldığında elemanın hemen değiştirilmesi gerekir.

 Foto No : 2
 Foto No : 3